เมื่อต้องงดใช้ยาปฏิชีวนะในวงการปศุสัตว์ แล้วจะใช้อะไรทดแทน

ในภาวะปัจจุบัน การเลี้ยงสัตว์เศรษฐกิจ วงการปศุสัตว์ ของไทย มีการปรับปรุงและพัฒนาขึ้นอย่างต่อเนื่อง จนมาถึงจุดที่การให้ความสำคัญของผู้บริโภคต้องมาก่อน เนื่องจากกระแสการดูแลสุขภาพ เป็นอีกหนึ่งเทรนด์ที่กำลังฮิตในปัจจุบัน ดังนั้น วงการปศุสัตว์ไทย จึงมีความจำเป็นต้องมีการปรับตัวและปรับเปลี่ยนแนวทางตามยุคสมัยเช่นกัน

งดใช้ยาปฏิชีวนะในวงการปศุสัตว์

การเลี้ยงสัตว์ให้มีความปลอดภัยทั้งจากยาและสารเคมีตกค้าง อีกทั้งในสหภาพยุโรปยังห้ามใช้ยาปฏิชีวนะในระดับกระตุ้นการเจริญเติบโต (Antibiotic Growth Promoter, AGP) ในอาหารสัตว์ และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ที่ส่งออกไปยังสหภาพยุโรป จากข้อห้ามดังกล่าวจึงส่งผลต่อเกษตรกรผู้เลี้ยงที่ต้องให้ความสำคัญกับสุขภาพสัตว์มากขึ้น โดยเฉพาะระบบทางเดินอาหารในสัตว์ และนำสารเสริมชนิดต่างๆ เข้ามาทดแทนยาปฏิชีวินะในอาหารสัตว์ซึ่งสามารถแบ่งได้เป็น 2 กลุ่ม ดังนี้

สารที่ช่วยสร้างสมดุลจุลชีพในทางเดินอาหาร

โปรไบโอติก (Probiotic) เป็นกลุ่มของจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ในระบบทางเดินอาหาร เมื่อเข้าสู่ร่างกายแล้วสามารถเจริญเติบโตและเพิ่มจำนวนในลำไส้ของสัตว์ได้ โดยกลุ่มจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์กลุ่มนี้ ได้แก่ Lactobacillus acidophilus , Lactobacillus plantarum , Saccharomyces cerevisiae , Bacillus subtilis , Bacillus licheniformis เป็นต้น หน้าที่ของโปรไปโอติกนั้น สามารถช่วยปรับสภาพภายในทางเดินอาหารของสัตว์ให้ดีขึ้น มีความเป็นกรดมากขึ้น และยังสร้างสารยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อก่อโรค ส่งผลให้สัตว์มีสุขภาพดีขึ้น มีภูมิคุ้มกันสำหรับต้านทานเชื้อก่อโรคอื่นๆ ได้มากขึ้น

พรีไบโอติก (Prebiotic) เป็นสารประกอบคาร์โบไฮเดรตที่ได้จากพืชที่มีสายสั้นๆ เช่น โอลิโกแซ็คคาไรด์ เช่น Inulin , Fructooligosaccharide (FOS) , Galacto-oligosacharide (GOS) , Manno-oligosacharide (MOS) , Xylo-oligosacharide (XOS) เป็นต้น สารเหล่านี้เป็นสารที่สัตว์ไม่สามารถย่อยและดูดซึมได้แต่อาศัยจุลินทรีย์ในทางเดินอาหาร จำพวก Lactobacillus ที่สามารถย่อยสลายสายเหล่านี้ได้ ทำให้สัตว์สามารถนำสารดังกล่าวไปใช้ในกระบวนการเจริญเติบโตต่อไป

ซินไบโอติก เป็นการนำเอา โปรไบโอติก และ พรีไบโอติก รวมเข้าด้วยกัน โดยการคัดเลือก โปรไบโอติกที่เหมาะสมกับพรีไบโอติก จะทำให้มีประสิทธิภาพที่ดีกว่าเสริมเพียงอย่างใดอย่างหนึ่ง

สารที่ช่วยต้านจุลชีพก่อโรคในทางเดินอาหาร

กรดอินทรีย์  เป็นสารเสริมเพื่อทำให้สภาพแวดล้อมในทางเดินอาหารไม่เหมาะสมกับการเจริญเติบโตของเชื้อก่อโรค และยังช่วยให้สัตว์ได้แร่ธาตุเพิ่มมากขึ้น

ซิงค์ออกไซด์  เป็นสารที่ช่วยให้เอ็นไซม์ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการเคมีในร่างกาย ช่วยทำให้เซลล์ของเยื่อบุลำไส้แข็งแรงขึ้น จึงมีแนวโน้มช่วยยับยั้งเชื้อก่อโรคได้

สารสกัดจากพืช  เป็นสารที่นำมาใช้ทดแทนยาปฏิชีวนะ ในการรักษาโรคในคนและสัตว์ โดยขัดขวางการทำงานของเชื้อก่อโรคในทางเดินอาหารได้ เพื่อลดปัญหาเชื้อดื้อยา รวมไปถึงการลดปริมาณการใช้ยาปฏิชีวนะในสัตว์ลง

ทางเลือกในการลดใช้ยาปฏิชีวนะในสัตว์ มีความจำเป็นต้องพัฒนาองค์ความรู้ใหม่ๆ ให้ทันสมัย เพิ่มการใช้สารเสริมจากพืชและจลินทรีย์ที่มีประโยชน์มาใช้ในการเลี้ยงสัตว์ เมื่อสัตว์สุขภาพดี ไม่มีสารตกค้างจากยาแล้ว ผู้บริโภคก็ปลอดภัยด้วยเช่นกัน